22 Kasım 2012 Perşembe

KAPADOKYA GEZİSİ (GÜVERCİNKAYASI KAZI)



Yeraltı şehirleri, peri bacaları ve arkeolojik zenginliğiyle Kapadokya her dönem  yerli ve yabancı turistlerin akınına uğrar. Bölge Niğde, Nevşehir ve Aksaray ilini kapsar. Kırşehir ve Kayseri' nin de bir bölümü Kapadokya içerisindedir. Bölgede yerleşim paleolitik döneme kadar uzanır.  Aksaray ili Güvercinkayası (2006) kazı alanında çalıştığım  dönem bölgeyi parça parça gezme imkanım oldu. 2004 yılında kısa bir süre Niğde Kalatepe'de de çalışma imkanım olmuştu.

Gezim sırasında Selçuklu dönemine ait Sultanhanı' nı gezdim. Askeri amaçla yapılan bu yapılar zamanla yolculukların uğrak yeri olmuştur. Önemli yollar üzerine kurulan bu kervansarayların bazıları günümüze kadar korunmuştur. Kare şeklinde kaleye benzer bir yapı ve büyük bir avludan oluşur. Sultanhanı tipik bir örnektir.

Avanos çömlekçilerin bulunduğu bölgedir. Neolitik dönemden itibaren Anadolu' da çanak çömlek yapımı devam etmektedir. İlk olarak elle  şekillendirilen çanak, çömlekçi çarkının icadıyla çarkta yapılmaya başlandı. Avanos' a vardığınızda hala bu işle meşgul çömlekçileri görebilirsiniz. Çok az ücret karşılığı
istediğiniz tip çanağı alabilirsiniz. Bu çömlekler turistik mağazalarda çok daha yüksek fiyatlara satılıyor. Daha çok süs amaçlı kullanılan çanakları şekillendirmek özel yetenek ister. Kile şekil vermek çok kolay değildir. Büyük şehirlerde  bu dönemde bu sanatı öğretmek için kurslar açılmıştır.

Ihlara vadisi 14 kilometre boyuncu yürüyüş yapabileceğiniz ve muhteşem manzaralarla karşılacağınız bir yer. Aksaray Güzelyurt' da bulunan bu vadiyi tamamıyla gezmenizi tavsiye ederim. Ihlara'dan başlayıp Selime'de son bulan bu vadidede yükseklik zaman zaman 100-150m' ye ulaşır. Çok sıcak olmayan bir havada birkaç arkadaşınızla beraber çanta ve fotoğraf makinasıyla yola çıkmalısınız. Yol uzun ve yorucu. Ama manzara o kadar güzelki, gerçekten buna değer. İlk km' lerde gurplarla karşılaşırsınız. Yol ilerledikçe yolcu sayısı azalır.

Ihlara Vadisi'nde bulunan kliseler:

Ağaçaltı Kilisesi
Pürenliseki Kilisesi
Kokar Kilise
Yılanlı Kilise
Aziz George Kilisesi
Sümbüllü Kilise

Nevşehir' de yer alan Göreme Açık Hava Müzesi' ne giriş müzekart ile ücretsizdir. Manastırlar, kiliseler, şapeller, yemekhaneler, mutfaklar ve odalarıyla kayaya oyulan yerleşim alanlarını en iyi görebeileceğiniz yerlerden biridir. Biraz yorucu olacak bu gezide  Hristiyanlığın Anadolu' daki  izlerini görebilirsiniz.

Kapadokya' nın bir önemli yeri de Ürgüp' tür. Asmalı Konak dizisinin de çekildiği bu bölge' de Rum Hamamı, Altı Kapılı Türbe görülmesi gereken yerlerdir. Ayrıca Ürgüp-Avanos yolu üzerindeki Peri Bacaları Vadisi muhteşem manzarasıyla hayranlık uyandırır. Balon gezi ücreti pahalı da olsa hayatta bir kere yapılacak listesinde yer alacak kadar güzeldir.

Derinkuyu Yeraltı Şehri  Nevşehir'e 29 km uzaklıktadır. Burada  bir yeraltı şehrini tam olarak görürsünüz. Ahır, kiler, yemekhane, kilise gibi tüm bölümler açıkça gözüküyor. İnsanlar burada nasıl ve neden yaşar diye bir soru geliyor aklımıza. Alışılmıştan çok farklı bir durum.


Eğer tam bir bölge turu yapıyorsanız Aksaray Müzesine uğrayabilirsiniz.
Burada aşağıdaki bölgelere ait çok sayıda buluntu yer alır:

Neolitik Dönem Eserleri

Aşıklı Höyük-Musular Yerleşmesi

Kalkolitik Dönem Eserleri

Güvercinkayası Yerleşmesi

Asur Ticaret Kolonileri Çağı Eserleri

Acemhöyük

Aksaray Demirci Köyünde kaldığım dönemde halkın farklı kelimeler kullandığını
farkettim. Onları da karşılıklarıyla beraber iletiyorum. Bazı sözler tamamen dilin dönmemesinden dolayı değişmiş. T harfinin d olması buna örnek. Bazı kelimeler konu ile alakalı başka bir kelimeye döndürülmüştür. Pervane kelimesinin yel estiren olması gibi. Bazı kelimelerse  tamamen bağımsız bir tarzda söylenmektedir.

Tahan=tahin
Zıymak=kaymak
Neyim=falan,filan
Dadak=şeker
Irlık=sahur
Gremse=altın
Kiniktirmek=kin beslemek
Şalak=kelek
Hırçıklı=havuş
Patakis=patates
Makanya=makarna
Bildir bö=geçen sene bu zaman
Bi diaki bö=gelek yıl bu zaman
Kakıç=başına kakmak
Bostan=karpuz
Bicik ya=tereyağ
Dimi=şalvar
Hınkırmak=burun silkmek
Posket=spor ayakkabı
Patlak=plastik şişe
4 şinik=1 kile=8kg
Gaz=kaz
Culuk=hindi
Cıncık=obsidyen
Günadi=ay çiçeği=güne bakan
Goypakhla=taze fasulye
Pahkla=fasulye
Alapahkla=barbunya
Avlu=hayat
Kolu kesik=kısa kollu
Ingılıyor=salanıyor
Kalevle=karyola
Ödüm sırktı=korkmak
Ammanı=amcan
Yil estiren=pervane
Savra=sofra
Pece=pencere
İsik=eşik
Mıssım=mişli geçmiş zaman   gelmissım
Metel=masa
Diyremek=dinlemek
Zırık=uzun
Depe=tepe
Cip telefonu=cep telefonu
Telefon çekmek=aramak
Pişkir=havlu
Pilte=pekmez

Bölge Hakkında Resimler: http://blog.milliyet.com.tr/kapadokya--aksaray-guvercinkayasi-2006/Galeri/?GaleriNo=22217

Not: Sağ altta kırmızı tarih yazılı resimler bana aittir. Diğer resimler ekip arkadaşlarım tarafındna çekilmiştir.

1 yorum:

  1. Merhaba,

    Yazınızı beğendim. Elinize sağlık, bu da bizden olsun.

    Rota 2013: Kapadokya

    3 günde 1800 km yol gittiğimiz seyrü seferin dumanı üstünde gezi yazıları yayında...
    5 bölümden oluşan diziyi kaçırmayın!

    http://www.gezijurnal.com/

    Bizi takip edin;
    http://www.facebook.com/gezijurnal
    http://www.twitter.com/gezijurnal

    YanıtlaSil